Żeby nie zapomnieć

W SKRÓCIE

Tekst omawia obraz Gerrita Dou „Czytająca staruszka”, dawniej przypisywany Rembrandtowi jako „Matka Rembrandta”. Autor pokazuje, jak zmieniały się atrybucje dzieła oraz jakie znaczenie mogło mieć przedstawienie starszej kobiety pogrążonej w lekturze.

NAJWAŻNIEJSZE PUNKTY

• Obraz z ok. 1630–1631 r. długo łączono z Rembrandtem, później przypisano go Gerritowi Dou.
• Wskazano podobieństwa do innych przedstawień starszej kobiety w kręgu Rembrandta, Douna i Jana Lievensa.
• Na obrazie staruszka czyta początek 19. rozdziału Ewangelii według św. Łukasza o Zacheuszu.
• Bogaty strój kobiety zestawiono z biblijnym wezwaniem do porzucenia przywiązania do dóbr materialnych.
• Autor stawia pytanie, czy scena ma charakter moralizatorski, czy też symboliczny.

KONTEKST

Gerard Dou, Lejda, ok. 1630–1631; Rijksmuseum w Amsterdamie. W tle pojawiają się Rembrandt van Rijn, Jan Lievens i historyk sztuki Wilhelm Martin; istotne są też wystawa w Stedelijk Museum w 1898 r. oraz przekazanie obrazu do Rijksmuseum w 1912 r.